olka niemowlęca dotyczy około 30 proc. dzieci, występuje zarówno u dzieci karmionych piersią, jak i mlekiem modyfikowanym. Kolka to napadowy niepokój dziecka połączony z intensywnym płaczem, prężeniem ciała i podkurczaniem nóżek. Dziecko jest czerwone, ma wzdęty brzuch z powodu większej ilości gazów w jelitach.

Kolką niemowlęcą nazywamy napadowy niepokój połączony z intensywnym płaczem dziecka, prężeniem ciała i podkurczaniem nóżek, dziecko jest czerwone, ma wzdęty brzuch z powodu większej ilości gazów w jelitach. Objawy pojawiają się nagle między 2 a 3 tygodniem życia, trwają zwykle ok. 3 godzin dziennie, występują zwykle częściej niż 3 dni w tygodniu, głównie w godzinach popołudniowych, niemowlę jest trudno uspokoić, nie pomaga, albo tylko przez chwilę pomaga noszenie, przytulanie, może być pomocne przystawienie do piersi lub podanie smoczka (tzw. „reguła trzech”: trwa co najmniej 3 godziny dziennie i powtarza się co najmniej 3 dni w tygodniu przez co najmniej 1 tydzień).

Niemowlęta z objawami kolki rozwijają się prawidłowo, przybywają na wadze a między napadami zachowują się normalnie. Kolka niemowlęca najczęściej ustępuje około 3 miesiąca życia, ale może utrzymywać się do wieku 6 miesięcy.

Kolka dotyczy około 30 proc. dzieci (według różnych źródeł między 10 a 40 proc.), występuje zarówno u dzieci karmionych piersią, jak i karmionych mlekiem modyfikowanym, z taką samą częstością u obu płci, jak również bez względu na wiek ciążowy w chwili urodzenia (dziecko urodzone o czasie i przedwcześnie), status socjoekonomiczny czy porę roku.

Przyczyna powstawania kolki nie jest do końca poznana, uważa się, że ma związek z niedojrzałością przewodu pokarmowego niemowlęcia, co przejawia się zaburzeniem jego prawidłowej motoryki, do którego może dołączać się nieprawidłowa technika karmienia, nadmierne połykanie powietrza w czasie łapczywego jedzenia dziecka, może też być objawem nietolerancji laktozy, alergii na białka mleka krowiego, zaburzeniem flory jelitowej (mikrobiota) czy czynnikami środowiskowymi (stany lękowe matki, depresja poporodowa , zespół dziecka potrząsanego – „shaken baby syndrom”, nieprawidłowe relacje w rodzinie). Istnieje również teoria mówiąca, że kolki niemowlęce są odpowiednikiem migren u dzieci starszych i tym samym stanowią wyraz niedojrzałości układu nerwowego. Inną prawdopodobną przyczyną kolek jest znaczna ilość bodźców docierających do niemowlęcia, takich jak hałas i światło, czyli „przestymulowanie”.

Objawy kolki ustępują samoistnie i nie stanowią zagrożenia dla zdrowia i życia dziecka. Różnorodne sposoby na zmniejszenie objawów kolki są przekazywane z pokolenia na pokolenia, ale pomimo tego, że skuteczność większości nie jest potwierdzona naukowo, nadal są stosowane, ważne żeby nie były szkodliwe dla dziecka czy matki. Przykładem mogą być bardzo rygorystyczne diety dla matek karmiących piersią, utrzymywane przez kilka miesięcy, tymczasem zastosowanie diety eliminacyjnej dla matki karmiącej lub ograniczenie dietetyczne u dziecka karmionego sztucznie powinno być wprowadzone na krótko i jedynie w celach diagnostycznych (na około 2 tygodnie). Brak lub niewielka poprawa powinny skłaniać do powrotu do diety zwykłej, z uwagi na to, że każda dieta eliminacyjna wiąże się z ryzykiem niedoborów jakościowych i ilościowych, co może mieć wpływ na rozwój dziecka. W sytuacji poprawy u dziecka po zastosowaniu diety eliminacyjnej powinno się wykonać próbę prowokacji (powrót do poprzedniej diety) po 2-4 tygodniach jej stosowania diety dla potwierdzenia lub wykluczenia alergii/nietolerancji pokarmowej. W ostatnim czasie zwraca się uwagę na korzystny wpływ fermentowanego mleka modyfikowanego na zmniejszenie objawów kolki. Mleko takie powstaje na bazie mleka krowiego, które zostało poddane procesowi fermentacji przy udziale bakterii kwasu mlekowego zaliczanych do rodzaju Lactobacillus, Streptococcus lub Bifidobacterium. Według doniesień, mleko fermentowane łagodząco wpływa na objawy ze strony przewodu pokarmowego, ale z uwagi na to, że wymaga to dalszych badań nie zaleca się rutynowego stosowania.

Inne zalecenia, które mogą zmniejszać objawy kolki to: poprawa techniki karmienia, rozmowa i wsparcie dla rodziców, którzy często mają poczucie winy, że nieprawidłowo pielęgnują dziecko i że nie potrafią poradzić sobie z cierpiącym dzieckiem. Natomiast nie jest zalecane pojenie dziecka herbatkami, ziołami, słodzonymi płynami z uwagi na słabe dowody potwierdzające ich skuteczność, ponadto dziecko może przyzwyczaić się do słodkich smaków, co będzie skutkowało nieprawidłowymi wzorcami żywienia i w przyszłości może utrudniać akceptowanie innych smaków. Dodatkowo zioła mogą dawać objawy alergii (np.rumianek), ponadto część mieszanek ziołowych ma niepewny skład i mogą zawierać niebezpieczne dla dziecka zanieczyszczenia.

Popularne środki wpływające na czynność przewodu pokarmowego, takie jak: laktaza (stosowana w przypadku nietolerancji laktozy), simetikon (zmniejsza napięcie powierzchniowe pęcherzyków gazów jelitowych, dzięki czemu ułatwia ich wydalanie) czy trimebutyna (lek na receptę wpływający na perystaltykę) wykazują ograniczoną skuteczność, niemniej jednak dopuszcza się ich stosowanie, według części rodziców nieco zmniejszają objawy. Kontrowersyjną metodą uspokajania dziecka jest wykorzystywanie szumu suszarki, czy odkurzacza. Urządzenia te mogą emitować dźwięki o dużym natężeniu, które mogą uszkodzić słuch dziecka, dlatego nie powinny być stosowane.

Troskliwa opieka nad dzieckiem, kołysanie, układanie dziecka na brzuszku, ciepłe (ale nie gorące!) okłady, masaż brzuszka to metody, które nie zawsze są skuteczne, ale mogą pomóc. Według części badań, probiotyki zawierające szczepy Lactobacillus reuteri, mogą pozytywnie wpływać na objawy kolki.

Podsumowując, podstawą leczenia dziecka z kolką niemowlęcą jest uspokojenie rodziców i udzielenie im wsparcia w radzeniu sobie z konsekwencjami nawracających napadów płaczu, gdyż u większości dzieci kolka mija niezależne od podejmowanych działań.