o to są meningokoki?

Neisseria meningitidis, czyli meningokok to rodzaj bakterii wywołujących zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Bakterię nazywa się też dwoinką zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Meningokok jest najczęstszym czynnikiem sprawczym (etiologicznym) tej ciężkiej choroby u dzieci powyżej 3. miesiąca życia.

Jakie znamy rodzaje meningokoków?

Wyróżnia się 13 rodzajów (serotypów) ale za 90 proc. zakażeń odpowiadają meningokoki typu A, B, C, Y i W 135. W Polsce najczęściej zakażenia wywołują meningokoki typu B i C. Ale sytuacja epidemiologiczna zmienia się. Podobnie jak w innych krajach Europy pojawia się coraz więcej zakażeń spowodowanych przez meningokoki typu Y, W135 i A.

Jakie są źródła zakażenia?

Źródłem zakażenia są bezobjawowi nosiciele bakterii w nosogardle i chorzy. Zakażenie przenosi się przez kontakt bezpośredni z wydzieliną górnych dróg oddechowych chorego lub nosiciela albo drogą kropelkową (podczas kichani, kaszlu) na odległość około 1 metra. Częstość nosicielstwa w populacji wynosi 2-25 proc. u dzieci, młodzieży i młodych dorosłych, a w środowiskach zamkniętych nawet 40-80 proc.

Jakie choroby wywołują meningokoki?

Po kontakcie z chorym lub nosicielem dochodzi do kolonizacji nosogardła (bakterie osadzają się na błonie śluzowej części nosowej gardła) i stanu nosicielstwa. U części skolonizowanych bakterie przekraczają barierę, która stanowi błona śluzowa i dostają się do krwi. Rozwija się wówczas zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub inwazyjna, uogólniona, zagrażająca życiu choroba (IChM). Rzadziej meningokoki wywołują zakażenia zlokalizowane (zapalenie stawów, wsierdzia, osierdzia, dróg oddechowych). Istnieje też ryzyko piorunującego przebiegu IChM w postaci posocznicy (sepsy) z zespołem wykrzepiania wewnątrznaczyniowego, wstrząsem septycznym i zaburzeniami świadomości. Wówczas w ciągu kilkunastu godzin choroba może doprowadzić do śmierci. U około 20 proc. pacjentów występują trwałe następstwa: powikłania neurologiczne (opóźnienie rozwoju psychoruchowego, głuchota, drgawki). Bywa, że z powodu zmian martwiczych konieczna jest amputacja kończyny.

Warto przypomnieć, że choroba zaczyna się nagle – początkowo przez 4-6 godzin objawy są niecharakterystyczne, sugerujące infekcję wirusową, grypopodobną. Efektem tego jest fakt, że tylko 51 proc. dzieci z potwierdzoną IChM jest kierowanych do szpitala po pierwszej konsultacji lekarskiej. Przy czym średni czas trwania choroby przed hospitalizacją wynosi 19 godzin. Łatwe rozpoznanie IChM, to z reguły spóźnione rozpoznanie.

Dlaczego szczepienia przeciwko meningokokom są tak ważne?

Inwazyjna choroba meningokokowa jest stanem zagrażającym zdrowiu i życiu. Rokowanie jest niepewne. Śmiertelność w IChM wynosi ok. 10-13 proc., ale w przypadku wystąpienia sepsy i wstrząsu septycznego może sięgać nawet 80 proc. Większości dzieci na szczęście choroba meningokokowa nie dotknie, ale jej przebieg jest tak ciężki, że jeśli można chorobie zapobiec – to warto to zrobić.