Zagrożeniem dla zdrowia psów i kotów są pasożyty wewnętrzne, wśród których znajdują się gatunki będące również przyczyną chorób inwazyjnych u ludzi oraz pasożyty zewnętrzne, które mogą przenosić groźne dla człowieka choroby zakaźne.

Zdrowy, zadbany zwierzak odpłaci nam dobrym samopoczuciem i humorem, a my nie będziemy się obawiali, że mające z nim bliski kontakt dzieci mogą być zagrożone.

Jakie zagrożenia czyhają na nasze zwierzaki?

Wszystkie psy i koty - młode i stare, przebywające na zewnątrz i w domu, małe pieski trzymane na kolanach i psy myśliwskie - mogą się zarażać pasożytami. Stopień ryzyka zarażenia zależy od wieku zwierzęcia, warunków jego utrzymania i sposobu karmienia.

Pasożyty wewnętrzne

Szczenięta już w życiu płodowym mogą zarażać się glistą wskutek przenikania stadiów larwalnych przez łożysko od suki. Kocięta rodzą się wolne od glist, natomiast mogą zarazić się w okresie karmienia przez matkę, za pośrednictwem larw obecnych w mleku kotki. W późniejszym wieku istnieje niebezpieczeństwo zarażania się psów i kotów za pośrednictwem form inwazyjnych znajdujących się w glebie (jaja glist, włosogłówki, tęgoryjców). Stadia larwalne niektórych pasożytów mogą znajdować się w surowym (niebadanym) mięsie lub w tkankach drobnych zwierząt (myszy, ptaków, płazów) będących łupem psów i kotów.

Przenoszenie pasożytów wewnętrznych ze zwierząt na człowieka

Pasożyty zewnętrzne (stawonogi: kleszcze, świerzbowce, nużeńce oraz owady: pchły, meszki, muchówki, wszy, wszoły) występują u zwierząt powszechnie, często są przenosicielami (wektorami) chorób zakaźnych i pasożytniczych, także groźnych dla człowieka. Pasożyty zewnętrzne mogą być także przyczyną inwazji pasożytów wewnętrznych u zwierząt, czego przykładem są pchły i wszoły, które mogą przenosić psiego i kociego tasiemca.

Zarażenia niektórymi z pasożytów zewnętrznych, niegdyś typowe dla strefy klimatu śródziemnomorskiego są coraz częściej obserwowane w naszej strefie klimatycznej. Do zachorowań zwierząt dochodzi w czasie podróży z właścicielami po kontynencie europejskim. W Polsce pojawiły się wcześniej nie notowane zarażenia, które stanowią zagrożenie dla ludzi i zwierząt, np. dirofilarioza - inwazja nicienia skórnego przenoszona przez komary oraz lejszmanioza - wywoływana przez pierwotniaki, przenoszona przez muchówki.

Niebezpieczne kleszcze

W ostatnich latach obserwuje się znacznie wydłużony okres aktywności kleszczy, które mogą atakować psy i koty przez cały rok. Spotyka się je nawet w środku zimy (zwykle po krótkotrwałym ociepleniu). Te krwiopijne pajęczaki przenoszą wiele patogenów wywołujących choroby niebezpieczne dla ludzi i zwierząt (choroby odkleszczowe). Są to m. in. krętki Borrelia burgdorferi będące przyczyną boreliozy, wirusy odkleszczowego zapalenia mózgu, czy też pierwotniaki Babesia canis będące przyczyną babeszjozy psów i ludzi.

Pamiętajmy o tym, że kleszcze czyhają na krzewach i roślinach do wysokości 1,5 m. Nie jest prawdą, że „skaczą” na nas z wysoka. Fakt znajdowania kleszczy pod ubraniem w górnych partiach ciała wynika z kilkugodzinnych wędrówek tych pajęczaków po ciele człowieka w poszukiwaniu dogodnego miejsca do wczepienia się w skórę.

Po powrocie ze spaceru w miejscach, w których spotyka się kleszcze (las, park) obejrzyj starannie całe swoje ciało oraz dokładnie przejrzyj sierść i skórę zwierzęcia.

Jak należy chronić zwierzęta przed pasożytami?

Zwalczanie pasożytów wewnętrznych (odrobaczanie)

W celu ustalenia, czy psy lub koty są zarażone nicieniami lub tasiemcami niezbędne jest wykonanie badań kału. Ważne jest, aby analiza kału przeprowadzana była systematycznie, przed zalecanymi zabiegami odrobaczania. Prawdopodobieństwo zarażenia danego zwierzęcia pasożytami wewnętrznymi, a tym samym częstość poddawania go kuracji odrobaczania ocenia lekarz weterynarii. Swoją ocenę opiera on na informacjach z wywiadu (dostęp zwierzęcia do wybiegu, kontakt z osobnikami tego samego gatunku, polowanie na myszy/inne zwierzęta, karmienie surowym mięsem/podrobami). W przypadku braku możliwości określenia ryzyka zarażenia zalecane jest przeprowadzanie odrobaczania czterokrotnie w ciągu roku. W szczególnych przypadkach – w sytuacji wysokiego ryzyka zarażenia zwierząt i bliskiego kontaktu zwierząt z małymi dziećmi - wskazane jest podawanie preparatów przeciwko glistom co 3-4 tygodnie, gdyż dzięki temu można uniknąć wydalania przez psy i koty jaj glist stanowiących zagrożenie dla człowieka.

Ochrona zwierząt przed pasożytami zewnętrznymi

Podstawowa zasada: zaleca się profilaktyczne zabezpieczenie zwierzęcia przed kontaktem z pasożytami zewnętrznymi. Najwłaściwszy preparat zaleci lekarz weterynarii. Dla uzyskania pełnej i trwałej ochrony zaleca się stosować leki przez 12 miesięcy w roku. W przypadku podróżowania ze zwierzęciem, dla uzyskania pełnej ochrony na czas wyjazdu zaleca się odpowiednio wczesne zastosowanie preparatu (co najmniej na kilka tygodni przed podróżą). Zwalczanie pasożytów zewnętrznych (pchły, wszoły) zapobiega inwazji niektórych pasożytów wewnętrznych (tasiemiec psi).

Sprzątanie psich i kocich odchodów – to nie tylko estetyka

Działanie to ma przede wszystkim uzasadnienie epidemiologiczne. Wydalone z kałem jaja glist w ciągu 2-3 tygodni stają się inwazyjne (rozwój larwy w jajach) i zachowują w środowisku zewnętrznym zdolność do zarażenia przez wiele miesięcy. To samo dotyczy niebezpiecznej dla zwierząt włosogłówki psiej. Usuwanie odchodów zwierząt umożliwia więc utrzymanie czystości środowiska, w którym żyjemy. Pamiętajmy o tym, że nie ma żadnych środków chemicznych, które umożliwiłyby skuteczną dezynfekcję podłoża zanieczyszczonego jajami pasożytów. Dlatego tak ważne jest sprzątanie zwierzęcych odchodów zarówno z przestrzeni publicznych, jak i prywatnych (ogródki przydomowe, działki).

Tereny rekreacyjne dla dzieci wymagające specjalnej dbałości

Pasożytami odzwierzęcymi można zarażać się niezależnie od wieku, jednak to dzieci są najbardziej narażone, ze względu na brak właściwych nawyków higienicznych i niedojrzałość układu obronnego. Z tego względu bardzo ważne jest dbanie o wysoki standard sanitarny terenów rekreacyjnych dla dzieci (piaskownice, place zabaw).