Szacowany czas czytania: 3 minuty
Najbardziej wyniszczającym objawem atopowego zapalenia skóry (AZS) jest uporczywy świąd, który obniża jakość życia i wpływa na sferę psychiczną. Dlatego ważnym elementem terapii jest pielęgnacja skóry za pomocą emolientów – najlepiej wzbogaconych o składniki przeciwzapalne.
Prof. dr hab. n. med. Joanna Narbutt
Kierownik Kliniki Dermatologii, Dermatologii Dziecięcej i Onkologicznej UMED Łódź
Czym jest AZS i dlaczego to coś więcej niż problemy ze skórą?
To przewlekła i nawrotowa zapalna choroba skóry, w dużej mierze uwarunkowana zaburzeniami genetycznymi dotyczącymi nieprawidłowej budowy naskórka, zwłaszcza jego bariery ochronnej. W rozwoju AZS ważną rolę odgrywają ponadto zaburzenia immunologiczne typu 2. Chorobie często towarzyszą inne schorzenia atopowe, takie jak alergiczny nieżyt nosa czy astma. Pacjenci chorujący na AZS często obciążeni są jeszcze inną współchorobowością, u podłoża której leży silny świąd skóry. Cierpią na stany lękowe, depresyjne, zaburzenia deficytu uwagi czy otyłość. Wymagają więc holistycznego podejścia.
AZS dotyczy głównie dzieci – szacuje się, że występuje u 10–15 proc. populacji pediatrycznej w Polsce, najczęściej w postaci łagodnej.
Jak świąd wpływa na codzienne życie pacjentów?
Ma ogromny wpływ na funkcjonowanie w życiu rodzinnym, społecznym, szkolnym lub zawodowym. Zazwyczaj jest bardzo silny i trudny do opanowania. Ponieważ nasila się w nocy, utrudnia sen – zarówno choremu, jak i członkom rodziny. Przewlekłe niedosypianie powoduje zaburzenia zachowania i w sferze emocjonalnej. Dzieci z AZS miewają trudności w nawiązywaniu kontaktów rówieśniczych, często są nadpobudliwe, gorzej się uczą. U dorosłych zaburzenia snu przekładają się na mniejszą wydajność w pracy czy wykonywanie podstawowych obowiązków.
Priorytetem terapii jest więc zniwelowanie świądu. Gdy ustępuje, jakość życia chorych znacznie się poprawia.
Dlaczego tak duże znaczenie ma odpowiednia pielęgnacja skóry?
Z powodu defektu genetycznego skóra u chorych na AZS nie pełni prawidłowo funkcji bariery ochronnej. Dochodzi do nadmiernej utraty wody z jej głębszych warstw, co prowadzi do przesuszenia, odwodnienia, suchości i świądu. Jednocześnie czynniki zewnętrzne, takie jak alergeny, toksyny, drobnoustroje czy substancje drażniące, łatwiej przenikają przez naskórek. Wtórnie sprzyja to rozwojowi stanu zapalnego. Dlatego nawet najbardziej nowoczesne i skuteczne leczenie wymaga równoczesnego stosowania odpowiedniej pielęgnacji, której podstawą są emolienty. Minimum dwa razy dziennie powinno się nimi smarować nie tylko widocznie zmienione miejsca, ale też całą skórę. W AZS pielęgnacja to nie kosmetyka, to element terapii.
Na jakie składniki powinniśmy zwrócić uwagę, wybierając produkty do skóry z AZS? Jaka jest rola ektoiny?
Takie preparaty powinny zawierać tłuszcze (lipidy), głównie ceramidy i cholesterol, oraz czynniki higroskopijne (wiążące wodę), np. mocznik. Dobrze, jeśli w składzie znajdzie się substancja przeciwzapalna, np. ektoina. Jej obecność w emoliencie sprawia, że poza uszczelnieniem i nawilżeniem taki produkt dodatkowo wykazuje działanie łagodzące stany zapalne.
Oczywiście, preparaty powinny być przebadane dermatologicznie, atestowane, pozbawione substancji zapachowych, drażniących, z maksymalnym ograniczeniem konserwantów.
