Home » Rozwój dziecka » Niskorosłość prowadzi do problemów mentalnych i zaburzonej samooceny
rozwój dziecka

Niskorosłość prowadzi do problemów mentalnych i zaburzonej samooceny

wzrost dziecka
wzrost dziecka

Prof. dr hab. n. med. Mieczysław Walczak

Kierownik Kliniki Pediatrii, Endokrynologii, Diabetologii, chorób Metabolicznych i Kardiologii Wieku Rozwojowego Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie, konsultant Krajowy w dziedzinie endokrynologii i diabetologii dziecięcej, przewodniczący Zespołu Koordynacyjnego ds. Stosowania Hormonu Wzrostu

Każdego roku ok. 10 tys. dzieci klasyfikowanych jest jako patologicznie niskie. I choć niskorosłość nie ma bezpośredniego przełożenia na rozwój intelektualny dziecka, to może powodować problemy natury psychologicznej, a w konsekwencji niższe poczucie wartości i niższy status społeczny w wieku dorosłym. Jak przedstawia się rozpoznanie niskorosłości?

Niskorosłość rozpoznajemy, gdy wysokość ciała dziecka znajduje się poniżej 3 centyla na siatkach centylowych dla populacji dzieci polskich. Dotyczy więc 3 proc. populacji.

Coraz bardziej rozpowszechnionym, przede wszystkim w krajach wysokouprzemysłowionych, również w Polsce jest zjawisko hightyzmu, które zakłada, że osobom wyższym dzieje się w życiu lepiej. Teoria ta dotyczy przede wszystkim chłopców. Dlatego porady znacznie częściej szukają rodzice patologicznie niskich chłopców.

Jakie są główne przyczyny niskorosłości?

Przyczyn niskorosłości jest bardzo dużo. W związku z powyższym każde patologicznie niskie dziecko powinno być co najmniej raz skonsultowane przez endokrynologa zajmującego się dziećmi. W krajach rozwijających się najczęstszą przyczyną niskorosłości jest niedożywienie ilościowe i / lub jakościowe, natomiast w krajach wysokouprzemysłowionych konstytucjonalne opóźnienie wzrastania i dojrzewania oraz rodzinnie uwarunkowany niski wzrost. Oba te rozpoznania można postawić jednak dopiero po wykluczeniu innych, patologicznych przyczyn niskorosłości, przede wszystkim niedoczynności tarczycy oraz zaburzeń trawienia i wchłaniania jelitowego.

Jak przedstawia się ścieżka leczenia niskorosłości i jak często stosuje się terapię hormonem wzrostu u dzieci?

Niedobór hormonu wzrostu (somatotropinowa niedoczynność przysadki – SNP) jest stosunkowo rzadką przyczyną niskorosłości. Dzieci z SNP leczone są hormonem wzrostu, refundowanym ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia. Do zdiagnozowania SNP niezbędna jest hospitalizacja dziecka w specjalistycznym oddziale endokrynologii dziecięcej. Do jej zdiagnozowania wymagane jest bowiem wykonanie wielu badań, w tym co najmniej 2 testów stymulujących sekrecję hormonu wzrostu. Niezbędne jest zarówno określenie wieku szkieletowego oraz dojrzałości płciowej dziecka, jak i warunków konstytucjonalnych rodziny. Wymagany jest pomiar stężenia insulinopodobnego czynnika wzrostu-I (IGF-I) oraz zasadniczego białka wiążącego ten czynnik wzrostu (IGFBP3). Wymagane jest również m.in. obrazowanie ośrodkowego układu nerwowego, przede wszystkim okolicy podwzgórzowo-przysadkowej.

Poza pierwotną przyczyną SNP, ok. 20-25 proc. dzieci leczonych hormonem wzrostu stanowią dzieci z nabytą przyczyną SNP. Najczęściej w następstwie chorób rozrostowych i ich terapii.

Refundowaną ze środków publicznych terapią hormonem wzrostu objęte są także niskorosłe dzieci urodzone jako zbyt małe w odniesieniu do wieku ciążowego (SGA) oraz urodzone z ciąży powikłanej upośledzeniem wewnątrzmacicznego wzrastania – hipotrofią wewnątrzmaciczną (IUGR), a ponadto niskorosłe dziewczęta z zespołem Turnera oraz niskorosłe dzieci z przewlekłą chorobą nerek i z zespołem Prader-Willi.

Jaką rolę odgrywa regularne badanie wzrostu dzieci?

Reasumując, dla zdiagnozowania niskorosłości każde dziecko winno być dokładnie mierzone, na każdej wizycie u lekarza lub pielęgniarki, a wynik tego pomiaru powinien być naniesiony na indywidualną dla każdego dziecka siatkę centylową. Jest bardzo dużo przyczyn niskorosłości, a wiele z nich można skutecznie leczyć. Dlatego przyczyny te muszą być jak najszybciej zdiagnozowane. W związku z powyższym każde patologicznie niskie dziecko powinno być jak najszybciej skierowane do endokrynologa dziecięcego.

Next article