Home » Zdrowie dziecka » Jak mieć zdrowe i czyste zęby?
zdrowie dziecko

Jak mieć zdrowe i czyste zęby?

zęby
zęby

Prof. dr hab. n. med. Dorota Olczak-Kowalczyk

Kierownik Zakładu Stomatologii Dziecięcej WUM, inicjator i współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej

Prof. dr hab. Marzena Dominiak

Prorektor ds. Strategii Rozwoju Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, kierownik Katedry i Zakładu Chirurgii Stomatologicznej, Prezydent Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego i członek Komisji Edukacyjnej World Dental Fedreration (FDI)

Jak alarmuje PTSD, częstość występowania próchnicy zębów wzrasta od 41,1 proc. w grupie dzieci w wieku 3 lat aż do 93,2 proc. w wieku 18 lat. W okresie uzębienia mlecznego wzrasta dwukrotnie między 3 a 5 rokiem życia. Największy przyrost próchnicy zębów stałych następuje w wieku 0-10 lat. Czym tak naprawdę jest próchnica – jakie są jej objawy?

Istotą próchnicy jest odwapnienie szkliwa (demineralizacja) spowodowane przez kwasy produkowane przez bakterie z cukrów dostarczanych w pożywieniu. Objawem odwapnienia i jednocześnie pierwszym uchwytnym wzrokiem objawem choroby jest biała plama na powierzchni zęba. Jest to jedyne stadium próchnicy, w którym możliwa jest naprawa, czyli remineralizacja. Dalsza utrata minerałów powoduje odsłonięcie białka, z którego zbudowane są tkanki zęba, przez co stają się one dostępne dla bakterii posiadających zdolność ich rozkładu. W ten sposób powstaje ubytek próchnicowy wymagający oczyszczenia i wypełnienia.

Do czego prowadzi nieleczona próchnica?

Nieleczona próchnica prowadzi do zniszczenia zęba, utraty jego funkcji a nawet konieczności usunięcia (ekstrakcji). Bakterie znajdujące się w ubytku powodują zapalenie, a następnie martwicę miazgi zęba. Co ważne znacznie szybciej dochodzi do patologii miazgi w zębach mlecznych niż stałych ze względu na ich nieco inną anatomię i niski stopień mineralizacji szkliwa i zębiny. Nieleczone choroby miazgi są przyczyną rozprzestrzeniania się procesu chorobowego poza ząb. Powstają ropnie i przetoki.

Próchnica może stać się przyczyną bólu czy infekcji, które będą wymagały leczenia lub usunięcia zęba, przyjmowania antybiotyków czy nawet hospitalizacji. Infekcje utrudniają rozwój mowy i żucie pokarmów. Ponadto udowodniono związek między obecnością ubytków próchnicowych, a obniżonym przyrostem masy ciała i wzrostu, czy nawet zaburzeniami snu. Przedwczesna utrata zębów mlecznych spowodowana nieleczoną próchnicą może być także przyczyną wad zgryzu.

Dlaczego tak istotna jest odpowiednia higiena jamy ustnej od najmłodszych lat?

Już od najmłodszych lat powinniśmy uczyć dziecko, że należy rozpocząć i zakończyć dzień od dbania o higienę jamy ustnej. To właśnie dzieci w wieku 0-3 są najbardziej chłonne wiedzy. Ponadto jest to też czas, w którym dziecko spożywa bardzo dużo pokarmów w postaci papek i – co gorsze – posiłków oraz napojów słodzonych, które obklejają zęby i przyczyniają się do przyspieszenia rozwoju procesu próchnicowego.

Na czym polega odpowiednia higiena jamy ustnej i jak zachęcić do niej dzieci?

Prawidłowa higiena jamy ustnej polega na przestrzeganiu kilku prostych kroków:
– szczotkowaniu zębów,
– płukaniu jamy ustnej płynem antyseptycznym,
– nitkowaniu przestrzeni międzyzębowych,
– szczotkowaniu języka
– po posiłkach, w czasie, kiedy nie możemy wyszczotkować zębów, krótkotrwałe żucie bezcukrowej gumy do żucia.

Oczywiście należy dobrać metody do odpowiedniego wieku dziecka. W wieku 0-3 lata zaczynamy od oswajania dziecka ze szczoteczką do zębów. Kiedy dziecko potrafi już wypluć, dodajemy pastę do zębów. Koniecznie powinna być to pasta dla dzieci, gdyż zawiera ona odpowiednie składniki w odpowiedniej gramaturze.

Nawet więc, jeśli dziecko połknie pastę, to nic niepożądanego się nie wydarzy. W wieku szkolnym zaczynamy zwracać uwagę dodatkowo na płukanie jamy ustnej płynami antyseptycznymi oraz po uzyskaniu pełnego stałego uzębienia, dodajemy nitkowanie zębów. To właśnie w przestrzeniach międzyzębowych najczęściej dochodzi do wytworzenia próchnicy z powodu zalegającej płytki nazębnej.

Ostatnim elementem jest szczotkowanie języka – pomiędzy brodawkami nitkowatymi znajduje się 60 proc. wszystkich bakterii obecnych w jamie ustnej. Niezwykle ważne są też regularne wizyty kontrolne u stomatologa i ewentualne zabiegi higieniczne w gabinecie.

A co w sytuacji, kiedy nie możemy umyć zębów po posiłku? Jaka jest rola gumy do żucia dla zdrowia zębów dzieci?

Krótkotrwałe żucie gumy bezcukrowej jest jednym z elementów higieny jamy ustnej, podobnie jak szczotkowanie i nitkowanie zębów. Żucie jej sprzyja usuwaniu resztek pokarmowych z jamy ustnej oraz zwiększa wydzielanie i przepływ śliny. Ślina zawiera składniki neutralizujące środowisko kwaśne w jamie ustnej, co jest bardzo ważne właśnie po posiłku lub wypiciu napoju o kwaśnym odczynie takim jak np. woda gazowana czy sok. Biorąc pod uwagę częste i słodkie przekąski u dzieci bardzo dobrze przyczyni się do neutralizacji kwasów zapobiegając i/lub zmniejszając rozwój próchnicy zębów.

Next article