Home » Zdrowie dziecka » Szczepienia szansą na ochronę najmłodszych przed grypą
Zdrowie dziecka

Szczepienia szansą na ochronę najmłodszych przed grypą

Szczepienia szansą na ochronę najmłodszych przed grypą
Szczepienia szansą na ochronę najmłodszych przed grypą

Dr hab. n. med. Ernest Kuchar

Ekspert Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy, Prezes Polskiego Towarzystwa Wakcynologii, Kierownik Kliniki Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym, Warszawski Uniwersytet Medyczny.

Grypa jest groźną chorobą wirusową układu oddechowego. Jest bardzo zaraźliwa – rozprzestrzenia się drogą kropelkową podczas kaszlu i kichania. Dzieci zakażają się i chorują częściej niż dorośli. Co roku na grypę choruje 20-30 proc. dzieci w porównaniu do 5-10 proc. dorosłych. W przedszkolach i szkołach dzieci bardzo łatwo zakażają się nawzajem, po czym przynoszą grypę do domu. Konsekwencje grypy mogą być bardzo poważne. Największe ryzyko ciężkiego przebiegu grypy i rozwoju powikłań pogrypowych dotyczy najmłodszych, niemowląt i dzieci, do ukończenia 5. roku życia. Pomimo wspomnianych zagrożeń dla zdrowia, jak dotąd niewielu rodziców decyduje się na zaszczepienie swoich pociech. Po części wynika to z konieczności corocznych szczepień w krótkim oknie czasowym – od września do grudnia, gdy dzieci często są przeziębione. Co roku w Polsce szczepionych jest mniej niż 1 proc. dzieci. Jak poprawić ochronę najmłodszych przed grypą?

Do pierwszych objawów grypy u dzieci należą: wysoka gorączka, która może wikłać się drgawkami gorączkowymi lub objawami neurologicznymi np. nadmierną sennością oraz silnym osłabieniem. Niestety, są to obawy niecharakterystyczne, a małe dzieci nie są w stanie opowiedzieć o swoich dolegliwościach, dlatego łatwo pomylić grypę z inną chorobą. W sezonie grypowym 2018-2019 zgodnie z danymi NIZP-PZH zanotowano aż 1,9 mln zachorowań i podejrzeń zachorowań na grypę wśród dzieci w wieku do 14 lat. Najmłodsi najczęściej cierpią na powikłania laryngologiczne (zapalenie ucha środkowego) oraz charakterystyczne dla wieku dziecięcego objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego (drgawki, zapalenie mózgu, encefalopatia – najczęściej u dzieci poniżej 10 roku życia). Zdrowe małe dzieci są hospitalizowane z powodu powikłań grypy równie często co dorośli należący do grup wysokiego ryzyka.

Dzieci, ze względu na częste przebywanie w dużych grupach oraz obfite wydalanie wirusa w wydzielinach dróg oddechowych, błyskawicznie roznoszą grypę wśród rówieśników, domowników, w tym rodziców i rodzeństwa, jak też dziadków i reszty społeczeństwa. Ich zachorowanie sprzyja rozwojowi epidemii. Szacuje się, że już zaszczepienie co piątego dziecka zmniejsza ryzyko wystąpienia grypy wśród reszty społeczeństwa. Szczepienia wszystkich dzieci pomiędzy 6 a 60 miesiącem życia są rekomendowane w wytycznych uznanych towarzystw naukowych, takich jak Amerykańska Akademia Pediatrii i organizacji międzynarodowych, np. WHO, jak też w polskim Programie Szczepień Ochronnych. Niska świadomość chorobotwórczości grypy, brak finansowania ze środków publicznych szczepień, strach najmłodszych przed bólem, a nawet samym widokiem igły, a także stres związany z zastrzykiem tłumaczą rażąco niski odsetek dzieci zaszczepionych przeciwko grypie.

Szansę na poprawę sytuacji daje nowa postać szczepienia – szczepionka donosowa, która eliminuje negatywne skojarzenia z zastrzykiem oraz wpłynie na większą akceptację przez rodziców i dzieci ze względu na drogę podania, która naśladuje naturę. Przeprowadzone w USA badania wskazują, że aż 70 proc. rodziców wybiera szczepienie donosowe ze względu strach dzieci przed igłą i bólem. Kolejnym potrzebnym rozwiązaniem jest refundacja szczepień przeciw grypie dla dzieci pomiędzy 24 a 60 miesiącem życia. Mamy nadzieję, że likwidacja bariery cenowej pozwoli zwiększyć odsetek dzieci korzystających ze szczepień do nawet kilku – kilkunastu procent. Przykłady innych krajów jasno pokazują, że powszechne programy finansowania szczepień przeciw grypie u dzieci nie tylko prowadzą do obniżenia zapadalności na grypę w grupie dzieci szczepionych, ale wywołują także efekt populacyjny i ochronę zbiorowiskową – prowadząc do zmniejszenia liczby porad związanych z leczeniem grypy wśród dzieci i dorosłych. Szczepienia zapobiegają także częstym nieobecnościom w szkole z powodu grypy i jej powikłań. Szczepienie przeciw grypie jest bez wątpienia najlepszą formą ochrony przed grypą i groźnymi powikłaniami, a dla dzieci od ukończenia 2 roku życia do 18 lat najlepszym wyborem jest bezbolesna szczepionka donosowa.


Ogólnopolski Program Zwalczania Grypy jest inicjatywą społeczną niezależnych ekspertów medycznych. Celem Programu jest poprawa wyszczepialności przeciw grypie w Polsce, zwłaszcza wśród pacjentów z grup ryzyka oraz informowanie Polaków o zagrożeniach związanych z grypą i jej powikłaniami. Organizatorem Społecznej Kampanii Informacyjnej powstałej w ramach Programu jest Instytut Oświaty Zdrowotnej Fundacja Haliny Osińskiej. Działania skierowane są do środowiska medycznego, opinii publicznej, samorządu oraz do pracodawców. Przedsięwzięcie spotkało się z aprobatą najważniejszych instytucji działających na rzecz poprawy zdrowia publicznego, wielu organizacji zrzeszających lekarzy, pracodawców, związki samorządów i towarzystwa medyczne. W działania Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy zaangażowali się również eksperci medyczni, liderzy opinii, ludzie nauki, kultury oraz biznesu. Więcej informacji na stronach www.opzg.pl oraz www.grypoodporni.pl.
Next article